De herziene Corporate Governance Code leidde dit jaar opnieuw tot debat: van pleidooien om de Code te behouden tot kritische geluiden dat zij te breed of te beperkt zou zijn. Tijdens deze editie van GoedeMorgenCommissaris onderzocht moderator Onno Verkuyl samen met Marnix Holtzer en Marjan Oudeman wat de Code vandaag de dag betekent. Holtzer sprak vanuit zijn rol in de Monitoring Commissie; Oudeman bracht haar brede ervaring mee als commissaris in binnen- en buitenland. Samen verkenden zij de waarde, de toepassing en de toekomst van de Code — juist in een tijd waarin duurzaamheid, stakeholders en cultuur steeds centraal staan.
De Monitoring Commissie: rol, samenstelling en koers
Marnix Holtzer, sprekend op persoonlijke titel, gaf een heldere toelichting op het werk en de opzet van de Monitoring Commissie. Hij schetste hoe de Commissie haar werkzaamheden organiseert en welke accenten in de huidige periode worden gelegd, waaronder het opnieuw vormgeven van de monitoring en het actualiseren van onderdelen van de Code. Daarmee werd zichtbaar hoe de Commissie werkt aan een zorgvuldig en toekomstgericht fundament voor de komende jaren.
Volgens Holtzer is de eerste prioriteit helder: “Hoe pakken we de monitoring weer serieus op?” De Commissie werd laat in het jaar benoemd, maar zal toch een eerste rapportage opleveren; vanaf komend jaar start de volledige monitoringcyclus weer. Daarnaast staat een belangrijke opschoningsslag op de agenda: doublures met wetgeving verdwijnen. Een concreet voorbeeld is de regeling rond de bedenktermijn bij aandeelhoudersactivisme. De wet kent 180 dagen, terwijl de Code nog 250 dagen noemde. Holtzer: “Dat heeft geen functie meer; dat moet eruit.”
Daarmee ontstaat ruimte voor wat de Commissie wél wil toevoegen: meer uitleg over het hoe in plaats van het wat. Best practices worden concreter, toepassingsrichtingen helderder, zoals bij de nieuwe vereisten rondom risicobeheersing.
Hoe commissarissen de Code gebruiken in de praktijk
Marjan Oudeman schetste hoe de Code functioneert binnen de raden van commissarissen waarin zij actief is. Voor haar is de Code geen bureaucratisch document, maar een essentieel kompas: “Zie het niet als een check-in-the-box; je moet het zelf levend maken.”
Zij beschrijft de Code als een verzameling best practices die bijdragen aan effectief bestuur, transparantie en vertrouwen richting stakeholders. In de Nederlandse context komt governance jaarlijks expliciet aan de orde — vooral rond het jaarverslag en risicomanagement. Maar ook internationaal ziet zij dezelfde beweging: governancecodes lijken steeds meer op elkaar, of het nu Finland of het Verenigd Koninkrijk betreft.
Naar een Europese beweging?
Een opvallend punt in het gesprek was de mogelijke convergentie van governancecodes in Europa. Holtzer ziet dat de Engelse code inmiddels elementen heeft overgenomen die vergelijkbaar zijn met de Nederlandse focus op duurzame langetermijnwaardecreatie. Hij schetste het belang van deze ontwikkeling: “Als Europese landen zich verenigen rond deze principes, ontstaat een krachtig signaal aan de rest van de wereld.”
In dat licht zoekt de Nederlandse Commissie actief aansluiting met de zogenaamde eight chairs: de voorzitters van acht grote Europese governancecodes. Die samenwerking moet de komende jaren intensiever worden.
Duurzaamheid, stakeholders en de veranderende context
Zowel Holtzer als Oudeman benadrukten dat governance niet langer alleen over structuur en controle gaat, maar steeds meer over maatschappelijke verantwoordelijkheid. Duurzame langetermijnwaardecreatie vormt een kernthema. Oudeman: “Korte termijn gewin is leuk, maar het gaat om continuïteit en toekomstperspectief. Dan hoort duurzaamheid daar gewoon bij.”
Ook de rol van stakeholders breidt zich uit. Het Nederlandse stakeholdermodel verschuift internationaal naar de voorgrond. Holtzer wees op actuele discussies rond stewardship en de veranderende houding van internationale aandeelhouders. Amerikaanse investeerders zoals BlackRock en Vanguard passen hun stemgedrag al aan onder invloed van de politieke context. Dat maakt het des te belangrijker om de Europese governanceprincipes sterk te houden.
Governance en cultuur: het vaak vergeten fundament
In de laatste fase van het gesprek benadrukte Oudeman dat governance verder gaat dan structuur, commissies en regels: “Cultuur, integriteit en ethiek maken er óók wezenlijk deel van uit.”
Een goede Code of Ethics, veilige meldsystemen en aandacht voor cultuur zijn volgens haar onmisbaar. De Code biedt hiervoor niet alleen structuur, maar ook houvast. Ze waarschuwde ervoor governance uitsluitend als compliance‑onderwerp te zien: “Je moet het omarmen vanuit je eigen overtuiging.”
Tot slot
De centrale vraag van deze sessie, Is de Corporate Governance Code nog relevant?, werd overtuigend met “ja” beantwoord. Niet alleen blijft de Code richtinggevend voor goed bestuur; zij ontwikkelt zich mee met de maatschappelijke context én biedt inspiratie voor verduurzaming, transparantie en stakeholdergerichtheid.
Met de hernieuwde monitoring en een groeiende Europese samenwerking heeft de Code de potentie om meer te worden dan een nationale standaard: een gedeeld fundament voor toekomstbestendig ondernemingsbestuur.
Voor meer informatie over ons wekelijks actualiteitenprogramma GoedeMorgenCommissaris zie hier.