Circle Diner 2026: Wat zien wij niet?

Op 28 september jl. waren wij te gast bij IDFA voor het jaarlijkse Circle Diner van Hemingway. Een avond die bedoeld is om met onze docenten en andere partners in informele setting stil te staan bij belangrijke onderwerpen voor ‘de bestuurskamer’.

Het thema van de avond was: “Wat zien wij niet? Over blinde vlekken en nieuw perspectief.” Een thema dat nauw aansluit bij ons werk met commissarissen en toezichthouders. Juist voor degenen die toezicht houden, is het van belang om regelmatig buiten het eigen referentiekader te kijken en zich bewust te zijn van de aannames die hun oordeel kleuren. Met andere woorden: de lens zo schoon en helder mogelijk te krijgen.

Onze gastspreker was Sinan Can, bekroond journalist, programmamaker en documentairemaker. Met zijn reportages uit conflictgebieden, vergeten gemeenschappen en de randen van onze samenleving laat hij zien hoe verschillend mensen naar dezelfde werkelijkheid kunnen kijken. Aan de hand van fragmenten uit zijn documentaire Mijn 9/11 nam hij ons mee in de wereld van perspectieven, overtuigingen en blinde vlekken.

Een belangrijk inzicht van de avond was dat twee partijen vanuit hun eigen werkelijkheid tegelijkertijd gelijk kunnen hebben. Wat voor de één evident is, blijft voor de ander onzichtbaar. Niet omdat feiten ontbreken, maar omdat mensen betekenis geven vanuit verschillende ervaringen, emoties en belangen. Volgens Sinan vraagt het begrijpen van die verschillen niet alleen om analyse en feiten, maar ook om empathie en nieuwsgierigheid. Soms is het nodig om te schakelen tussen hoofd en hart: tussen rationeel begrijpen en werkelijk proberen te voelen wat een situatie voor een ander betekent.

Na de inleiding ontstonden aan tafel levendige gesprekken, gevolgd door een plenaire discussie. Daarbij stond de vraag centraal hoe commissarissen en toezichthouders kunnen voorkomen dat zij gevangen raken in hun eigen perspectief. Uit de gesprekken kwamen enkele waardevolle lessen naar voren voor de praktijk van toezicht:

• Wees nieuwsgierig naar perspectieven die afwijken van de dominante opvatting aan tafel;
• Zoek actief naar stemmen die minder snel worden gehoord, zowel binnen als buiten de organisatie;
• Schakel bewust tussen hoofd en hart: analyseer feiten zorgvuldig, maar besteed ook aandacht aan ervaringen, emoties en onderliggende motieven;
• Durf eigen aannames ter discussie te stellen en beschouw twijfel niet als zwakte, maar als een teken van professioneel toezicht;
• Stel niet alleen de vraag “Hebben we de juiste antwoorden?” maar ook “Kijken we wel naar de juiste werkelijkheid?”;
• Creëer ruimte voor het ongemakkelijke gesprek, juist wanneer verschillende perspectieven met elkaar botsen.

De avond maakte duidelijk dat goed toezicht niet alleen vraagt om kennis, ervaring en oordeelsvermogen, maar ook om de bereidheid om steeds opnieuw te kijken, te luisteren en te leren. Want vaak ligt het belangrijkste inzicht juist besloten in datgene wat wij aanvankelijk niet zien. In het onbewuste dat zoveel mogelijk bewust moet worden.