Vrijdag 13 maart ontving Hemingway haar alumni bij IDFA voor de eerste editie van Connect in 2026. Het thema deze middag was ‘Angst als slechte raadgever?’ en onze spreker en moderator was Josephine de Zwaan, een ervaren commissaris en supervisor van het ‘Verdiepte governance’-project.

Samen bespraken wij of angst – niet zijnde een angststoornis – inderdaad een slechte raadgever is. Aan de hand van de in 2025 gemaakte documentaire Action Item van regisseur Paula Ďurinová, onderzochten wij wat angst, en in het verlengde daarvan ook ongemak, teweeg kan brengen bij onszelf en ook in de boardroom. Een conclusie was dat angst of ongemak scherpte brengen of waarschuwen wanneer iets niet klopt, maar is lang niet altijd constructief of helpend.

In Action Item zijn Berlijnse jongeren te zien die worstelen met burn-out en of depressie. Hoe komt het dat het lijkt alsof die aandoeningen steeds vaker voorkomen? En ligt dat aan het individu of aan ‘het systeem’? Ligt een mogelijk oplossing in zelfreflectie of is aansluiting met een collectief belangrijk? Hoe verbind je je dan met het collectief? En is strijd en ‘vechten’ een manier om van ongemak en zelfs angst af te komen?

Uit de documentaire werd duidelijk dat zodra angst fysiek wordt rationaliseren geen optie meer is. Ook in de boardroom kan angst, of ongemak, verlammen. Misschien voel je aan dat er iets niet klopt, maar benoem je het niet. De fysieke ervaring is daarbij een belangrijke rode vlag én middel om je te verhouden tot de realiteit. Met de wicked problems van de huidige tijd heb je in veel gevallen niet meer alle informatie ter beschikking. En juist dan is het van groot belang om het ongemak aan te gaan, want ook het vertrouwen op het onderbuikgevoel is in zulke gevallen belangrijk. Maar hoe doe je dat?

Ook werd duidelijk dat angst voor het ongemak de dialoog in de weg kan gaan zitten. Als een raad moedig genoeg is om de koe bij de horens te vatten en ondanks aarzelingen toch door het ongemak heen te ploeteren en de ‘why is this’ vraag te stellen dan is dat een goed uitgangspunt voor het juiste gesprek.

In de discussie met de zaal kwam er nog een ander interessant aspect naar boven. Nu raden diverser en heterogener worden kan de hobbel om het ongemak op te zoeken groter worden. Immers, hoe homogener de raad is, hoe voorspelbaarder en ‘veiliger’ de raad – en dat leidt doorgaans tot minder ‘ongemak’!  Raden moeten zich hier scherp van bewust zijn en het gesprek daarover aangaan ook als de samenwerking wat minder voorspelbaar en comfortabel is.

Ook het feit dat we in een VUCA wereld met wicked problems leven betekent dat het ongemak vaak aan tafel zal zitten. Op meerdere momenten kwam het praktische en wetenschappelijke project ‘Ongemak in de Boardroom’, op initiatief van de Goldschmeding Foundation, ter sprake. De uitkomsten van dat project zijn teruggebracht tot zeven good practices zoals ‘doorbreek belemmerende routines’ en ‘laat je raken’. Hierbij komen begrippen als vertrouwen, vertragen, moed en kwetsbaarheid (ook) terug. Een onderzoekster verbonden aan dit project voegde tijdens het gesprek met de zaal nog toe dat je fysiek moet leren om ‘te zijn’ met iets echt niet weten.  Wen maar aan dat soms oncomfortabele gevoel.

Wij kijken terug op een mooie en inspirerende middag. De documentaire was beslist geen luchtige kost maar de intermenselijke ervaringen die getoond werden ontroerden de zaal en leverden een mooi gesprek met en tussen onze alumni op!

Meer lezen over onze events? Dat kan hier.