Waarom culturele intelligentie telt

Esther Janssen, oprichter van Culture Inc. en gespecialiseerd in intercultureel management en communicatie, opende de sessie met een duidelijke boodschap: cultuur is geen detail, maar een bepalende factor in governance. “Cultuur verandert wel, maar met glacial speed,” benadrukte zij. Commissarissen die toezicht houden op internationaliserende organisaties moeten zich bewust zijn van culturele voorkeuren en hun impact op besluitvorming, leiderschap en samenwerking.

Culturele dimensies en hun impact

Esther schetste hoe culturele dimensies – zoals hiërarchie, communicatiestijl en motivatie – verschillen tussen landen en hoe deze verschillen doorwerken in de boardroom. Nederland is egalitair en consensusgericht, terwijl Frankrijk meer hiërarchisch en relatiegedreven opereert. De Verenigde Staten kenmerken zich door een sterke kortetermijnfocus en een competitieve houding, terwijl Aziatische culturen juist harmonie en groepsbelang centraal stellen. “Juist onder druk vallen mensen terug op hun primaire culturele programmering,” waarschuwde Esther. Dat maakt culturele intelligentie cruciaal, zeker in tijden van crisis of strategische besluitvorming.

Aan de hand van modellen van Hofstede en Erin Meyer liet zij zien hoe commissarissen hun eigen culturele voorkeuren kunnen vergelijken met die van internationale collega’s. Dit inzicht helpt om irritaties te voorkomen en kwaliteiten te benutten. “Maak het bespreekbaar,” adviseerde Esther. “Vraag in de boardroom: zullen we nu even clear-cut Hollands doen, of nemen we de tijd voor een Franse discussie?”

Praktijkervaring: snelheid versus analyse

Joost van Doesburg-Willem bracht vervolgens de praktijkervaring in. Met een carrière bij Shell, ING en de Amsterdamse effectenbeurs – en tegenwoordig als mede-eigenaar van een groot wijnbedrijf in Frankrijk – weet hij hoe cultuurverschillen het verschil maken. Hij illustreerde dit met een voorbeeld uit de financiële crisis van 2008: “Toen alle beurzen dreigden vast te lopen, was het de Amerikaanse snelheid van handelen die ervoor zorgde dat we openbleven.”

Volgens Joost is het daarom essentieel dat commissarissen begrijpen hoe besluitvorming in verschillende culturen werkt. “Sterke bedrijven functioneren in een tandem: CEO, voorzitter RVC, CFO en auditvoorzitter. Als die vier goed samenwerken, is het bedrijf unbeatable.”

Culturele intelligentie als kerncompetentie

Beide sprekers benadrukten dat culturele verschillen niet alleen spelen in crisissituaties, maar ook in dagelijkse governance. Van selectie en begeleiding van bestuurders tot toezicht op compliance en beloningssystemen: cultuur beïnvloedt alles. Het voorbeeld van KPN, waar een internationaal aangetrokken CEO binnen een jaar vertrok, toont hoe een mismatch in leiderschapsstijl grote gevolgen kan hebben. Commissarissen moeten daarom niet alleen naar competenties kijken, maar ook naar culturele alignment en begeleiding.

De sessie sloot af met een oproep tot reflectie. Esther: “Culturele intelligentie is geen luxe, maar een kerncompetentie voor commissarissen in een globaliserende wereld.” Joost voegde daaraan toe: “Nederlanders zijn uitermate geschikt om in internationale boards te functioneren, maar onderschat de complexiteit niet.”

Slot

Internationale diversiteit in de boardroom biedt enorme kansen, mits commissarissen zich bewust zijn van culturele dynamiek en deze actief benutten. Het gesprek van vandaag liet zien dat culturele intelligentie niet alleen bijdraagt aan betere besluitvorming, maar ook aan veerkracht in tijden van verandering.